Założenie

ZAZ (Zaporożskij Awtomobilnyj Zawod / Запорізький автомобільний завод) to ukraińska marka samochodów, która powstała w 1960 roku w Zaporożu, w ówczesnym ZSRR. Początkowo fabryka zajmowała się produkcją maszyn dla przemysłu rolniczego, ale została przekształcona w zakład motoryzacyjny na potrzeby programu zmotoryzowania Związku Radzieckiego.

Pierwszym samochodem był ZAZ-965, znany potocznie jako "Zaporożec" – mały, tylnosilnikowy samochód inspirowany m.in. Fiatem 600. ZAZ miał dostarczać proste i tanie auta dla szerokich mas, będąc odpowiednikiem radzieckiego „auta ludowego”.

Symbolika

Logo ZAZ zmieniało się na przestrzeni lat, ale najbardziej znana wersja to:

• stylizowane litery „ЗАЗ” (ZAZ) wpisane w owal, przypominające ruchliwą spiralę lub fale,
• niebiesko-srebrna kolorystyka – mająca symbolizować nowoczesność, technologię i ruch.

Symbolika ZAZ-u była zawsze pragmatyczna – nie miała na celu olśniewać, ale reprezentować funkcjonalność i niezawodność, nawet jeśli realia często wyglądały inaczej.

Aktualnie

ZAZ produkował wiele znanych modeli:

• ZAZ-965 i ZAZ-966/968 – kultowe „Zaporożce”, często porównywane z Fiatem 126p,
• ZAZ-1102 Tavria – hatchback z lat 80., pierwszy model z napędem na przód,
• ZAZ Lanos i ZAZ Sens – produkowane na licencji Daewoo, często spotykane w Polsce i na Ukrainie.

Po upadku ZSRR ZAZ próbował utrzymać się przy życiu, m.in. dzięki współpracy z Daewoo, a potem GM i chińskimi producentami (Chery). Firma produkowała także samochody dla rynku rosyjskiego i krajów WNP.

Obecnie:

• ZAZ oficjalnie nadal istnieje, ale produkcja jest zminimalizowana,
• zakład w Zaporożu produkuje głównie autobusy, samochody dostawcze i przemysłowe (m.in. ZAZ A07, A10),
• nie prowadzi już seryjnej produkcji aut osobowych dla rynku cywilnego.

ZAZ to dziś symbol motoryzacyjnej przeszłości Ukrainy i ZSRR – trochę toporny, trochę sentymentalny, ale z pewnością niezapomniany. Mimo że jego auta nie grzeszyły niezawodnością ani nowoczesnością, to dla milionów ludzi były pierwszym krokiem ku mobilności.